Unox, Hartog, Zwanenberg, Unilever en Organon: hoe zit dat?


De Osse Groei gaat voornamelijk over de geschiedenis van Unox, een vleesverwerker in Oss. Hoewel het bedrijf ruim honderd jaar bestaat, zijn er verschillende belangrijke fusies geweest. Een overzicht.

1875
De geschiedenis van Unox begint in 1875, toen Hartog Hartog zijn gelijknamige vleesfabriek begon. Aanvankelijk werden er alleen varkens geslacht, later kwam er de ontwikkeling van onder andere margarine bij.

1884
In 1884 kwam er nog een vleesverwerker in Oss. Het familiebedrijf Zwanenberg van Nathan van Zwanenberg begon ook als slagerij en groeide snel uit tot een grote concurrent van Hartog.

1894
Aanvankelijk stonden de fabrieken van Hartog en Van Zwanenberg op verschillende plekken in Oss, tot ze in 1894 allebei naar het terrein De Rooijen, vlakbij het spoor, verhuisden. De bedrijven werden directe buren en de felle concurrentiestrijd was sindsdien in volle gang.

1923
De familie Van Zwanenberg kwam er al snel achter dat er meer met het 'afval' van varkens kon worden gedaan. Zo bleek dat uit de alvleesklieren insuline kon worden onttrokken. Daarom begon Saal van Zwanenberg in 1923 met een zusterbedrijf: Organon, dat naast de vleesfabriek kwam.

1929
In 1929 werd Hartog door de Margarine Unie overgenomen. Dat concern had met name interesse in de margarinetak van het Osse bedrijf. Sinds de overname staat de Margarine Unie bekend als Unilever. Hartog kreeg niet veel later een nieuwe naam. De fabriek ging in 1937 verder onder de naam Unox (naar verluidt een samentrekking van Unilever en het Engelse 'ox', dat os betekent).

1967
Tientallen jaren lang nam zowel Unilever als Zwanenberg andere bedrijven over, tot Zwanenberg in 1967 zelf werd overgenomen. Zwanenberg fuseerde met Koninklijke Zout-Ketjen, dat zich met name bezighield met de fabricage van zout. Het nieuwe bedrijf ging verder onder de naam Koninklijke Zout-Organon (KZO).

1969
In 1969 ging KZO samen met de Algemene Kunstzijde Unie (AKU), producent van chemische vezels en kunststoffen. Het AKZO-concern was een feit.

Door de fusie was het aandeel van de oorspronkelijke vleestak van Zwanenberg nihil. Daarom werd er een overnamekandidaat gezocht. Unilever greep die kans met beide handen aan, omdat voor eens en altijd een concurrent 'onschadelijk' kon worden gemaakt.

1970
In 1970 was de fusie tussen Unilever en Zwanenberg een feit. De twee Unileverfabrieken gingen in Oss gezamenlijk verder onder de naam Unox. Organon, dat tot het AKZO-concern behoorde, werd een zelfstandig bedrijf. In 2009 ging Organon verder onder de vlag van de Amerikaanse multinational MSD.

2010
De werknemers van Organon werden in 2010 opgeschrokken door een reorganisatie. In totaal 1600 werknemers moesten weg. De gebouwen die daardoor leeg kwamen te staan, werden door de overheid overgenomen.

2012
In 2012 gingen 22 kleine bedrijven aan de slag in de gebouwen die leeg kwamen te staan op het voormalige Organonterrein. Het Life Sciences Park is een feit.